Eko-Okullar Projesi ilköğretim okullarında çevre bilinci, çevre yönetimi ve sürdürülebilir kalkınma eğitimi vermek için uygulanan bir projedir.
Katılımcı yaklaşımıyla okullardaki öğrenciler hem çevresel konularda bilgi edinirler, hem de ailelerini, yerel yönetimleri ve sivil toplum kuruluşlarını (STK) çevresel konularda bilinçlendirmede etkin rol alırlar. Proje, okullarda ISO 14001/EMAS üzerine kurulmuş bir çevre yönetim sisteminin uygulanmasını da sağlar.
Yerel düzeyde sürdürülebilir kalkınma sürecinin uygulanmasına yardımcı olmak üzere, öğrenciler okulun çevresel etkilerini azaltmak için uygulanan 7 adımda etkin rol almak için yönlendirilirler. Dolayısıyla eko-okullar, sınıfta ders öğretmenin ötesine geçerek, toplumun diğer bölümlerinde de çevre duyarlılığının sağlanmasında rol almış olurlar.
Proje, çevre için yapılan bütünsel bir okul faaliyetini kapsar ve uygulandığı okullardaki başarısı, okul müdürü başta olmak üzere okul idaresinin ve öğretmenlerinin ilgisine bağlıdır. Eko-Okullar programındaki en önemli ve bütünleştirici etken ise öğrenci katılımıdır. Komitenin yerel halkı ve yöneticileri bilinçlendirme çabaları ise öğrencilerde diyalog kurabilme becerilerini geliştirmeyi ve iyi bir yurttaşlık eğitimini sağlar.
HEM BİR PROGRAM HEM BİR ÖDÜL PLANI
Eko-Okullar Projesi, okullara çevre eğitimi konusunda yol gösterici bir program sunmasının yanı sıra; proje kapsamında yaptıkları çalışmalarda ve verdikleri çevre eğitimiyle üstün başarı sağlamış okullara Yeşil Bayrak ödülü vermesi nedeni ile aynı zamanda bir ödül planı olma özelliğini de taşır.
Yeşil Bayrak, uluslararası düzeyde tanınan ve saygınlığı olan, çevreye duyarlı okulu simgeleyen bir eko-etikettir. Ödülün geçerlilik süresi 2 yıldır bu sebeple ödülün her iki yılda bir yenilenmesi gerekir Eko-Okullar Projesi uzun erimli bir projedir.
PROJENİN FAYDALARI
Projenin uygulanması, öğrencilere çevre konusunda olduğu kadar, yaşamları boyunca kullanacakları ve başarılarını etkileyecek alışkanlıklar kazandırır.
ÖĞRENCİLER;
v Bir grup üyesidir ve yeni bir kimlik geliştirir,
v Grup çalışmasına alışır katılımcı bir yapı oluşturur,
v Sorunları tanıma, çözüm üretme, ve tartışma becerisi geliştirir,
v İnisiyatif kullanma, karar verme yeteneği gelişir,
v Plan yapma, rapor yazma becerisi gelişir,
v Tüketim alışkanlıkları değişir, savurganlık önlenir,
v Doğal kaynakları koruma bilinci gelişir.
Bunların yanında projenin okula faydaları şöyledir;
v Temizlik ve düzenini sürekli kılar,
v Su ve elektrik tasarrufu öğrenci eliyle sağlanır,
v Okul öğrencilerce sahiplenilir,
v Okul, bulunduğu bölgenin merkezi durumundadır,
v Yerel, ulusal, hatta uluslararası boyutta tanınır.
PROJEYİ YÜRÜTME
Eko-Okullar Projesine katılan okullar kendi müfredatlarını programın kalbini oluşturan 7 adımına adapte ederler. Bunlar;
1- Eko-Okullar Komitelerinin Kurulması: İki ayrı komite kurulur. Bunlardan birincisi; okulun farklı sınıflarında oluşturulacak ve yeterli sayıda (20-25) öğrenci ve bir koordinatör öğretmenden oluşan Eko-Tim'dir ve projenin okuldaki yürütücüsüdür. İkinci komite ise okul müdürü ya da baş yardımcısı, okul aile birliği temsilcisi, projeye katkısı olabilecek veliler, öğretmenlerden ilgi duyanlar, muhtar ve/veya belediye temsilcisi, okulun Eko-okul öğrenci timi temsilcisi ve katılmasında yarar görülen diğer temsilcilerden oluşur ve görevi projenin okulda devamlılığını sağlamak ve gerektiğinde Eko-Tim'e destek olmaktır.
2- Çevresel İnceleme: Okuldaki çalışma, okulun çevre üzerinde yarattığı etkileri incelemekle başlar. Öğrenciler, okulda atılan çöp miktarından altyapı (kanalizasyon, vb.) yetersizliklerine kadar her konuda incelemeler yaparlar. Bu aşamada tim okulun bir yıl boyunca ele alacağı konuyu belirler. Bunlar çöp-atık, su, enerji ve biyolojik çeşitlilik temel konulardan biri olabilir.
3- Eylem Planı: Çevresel inceleme sonucu ortaya çıkan sonuçları değerlendirerek belirlenen önceliklere göre uygulanabilir, gerçekçi amaçlar ve bu amaçları gerçekleştirmek ve çevresel performansı arttırmak üzere bir eğitim-öğretim yılı için etkinlilerin takvimlendirilmesidir. Eylem Planları her eğitim-öğretim yılı için seçilen konuya göre hazırlanarak Kasım ayının ilk haftası TÜRÇEV'e gönderilir.
4- Gözlem ve Değerlendirme: Okulda belirlenen eylem planının öğrenciler tarafından takip edilmesini ve çalışılan konularda başarılı olunmasını sağlar. Aynı zamanda, okulda verilen çevre eğitiminin sürekliliğinin güvencesidir.
5- Müfredat Çalışması: Proje, müfredattan ayrı yürütülen fakat müfredattan destek alan bir projedir. Amaç çevreye ilişkin konuların derslerde yeri geldiğinde vurgulu bir şekilde işlenmesinin sağlanmasıdır. Önemli bir nokta ise çevre eğitiminin tüm derslerde verilmesinin gerekliliğidir. Bu sebeple okuldaki tüm öğretmenlerin projeyi anlaması ve gönül vermesi gerekir.
6- Bilgilendirme ve Katılım: Veliler, yerel yönetimler, sanayiler ve daha geniş toplum Eko-Okullar programında yer almaya başladıkça Yerel Gündem 21 de okullarda uygulanmaya başlamış olur. Okullar, bilgi ve deneyim edinmek için diğer kuruluşlarla iletişime girerler. Okullar yaptıkları çalışmalarla kendi çevrelerini de çevresel konularda duyarlı olmaya çağırırlar. Okul içerisinde ise yapılan etkinliklerin tüm okula duyurulması gerekir, bunun için en iyi yol okulda bir Eko-Okullar Panosu hazırlanması ve burada gerek proje ile ilgili gerekse genel çevre konularına yer verilmesidir.
7-Eko-İlke: Eko–İlke öğrencilerin seçtikleri konu ile ilgili olarak ulaşmak istedikleri hedefleri ve değerlerini içeren okula özgü bir cümledir. Eko-İlke tüm öğrencilerin ve çalışanların üstlenip uygulayacağı ve çevre yararına olan faaliyetleri açıklayan, tarif eden bir eylem cümlesidir.
Projenin yürütme aşaması tüm bir yılı içine alan bir süreçtir. Bu süreçte okulların çalışmalarının takip edilebilmesi için iki adet Etkinlik Raporu'nun hazırlanarak TÜRÇEV'e gönderilmesi gerekir.
PROJE GELİŞİMİ
27 Avrupa ülkesi, Güney Afrika, Kenya ve Şili'de olmak üzere toplam 30 ülkede yaklaşık 14.000'den fazla okulda uygulanan Eko-Okullar Projesi’nin (www.eco-schools.org) uluslararası koordinasyonunu Uluslararası Çevre Eğitim Vakfı (FEE, www.fee-international.org) yürütmektedir. TURCEV, Uluslararası Çevre Eğitim Vakfının üyesi olarak bu projeyi 1995 yılında başlatmıştır. 2006-2007 eğitim öğretim yılı sonunda, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bartın, Bursa, Eskişehir, Giresun, İstanbul, İzmir, Konya, Kütahya, Manisa, Rize, Sakarya, Samsun ve Van illerimizden toplam 93'ü Yeşil Bayraklı, 138 okul projede yer almaktadır.